Диагностика авитальной активности молодежи как фактора склонности личности к суицидальному поведению. Тұлғаның суицидті мінез-құлыққа бейімділік факторы ретінде жастардың авитальды белсенділігін диагностикалау. - Kassen, G.; Aitbayeva. А.; Mynbayeva., A.; Мukasheva A. (Journal of Educational Sciences, 2016)
В целях диагностики авитальной активности молодежи (психической и поведенческой активности, направленной на снижение или прекращение собственного социального и биологического функцио- нирования) использован вариант ассоциативного теста для изучения времени реакции молодых людей на слова-стимулы, имеющие отношение к теме смерти. По стандартной методике обследовано 90 человек в возрасте от 16 до 19 лет. Результаты исследования показали, что среднее время реакции на слова-стимулы, имеющие отношение к теме смерти, больше (p < 0,01), чем среднее время реакции на нейтральные слова-стимулы, что доказывает существование внутри человека противоестественных тенденций, направленных против жизни (начинающих активно функционировать при определенных условиях). В качестве вспомогательного метода был использован наиболее близкий прототип ассоциативному тесту – шкала суицидальной интенции Бэка, которая позволила выявить то, что все факторы суицидального риска (изоляция, ожидаемая фатальность, финальные действия) обнаруживаются во всех возрастных категориях, принявших участие в мини-исследовании. Результаты по данной шкале свидетельствуют о высокой выраженности суицидальной интенции среди молодежи. На основе косвенной оценки достоверности двух вышеназванных методов с помощью Интегративной Системы психодиагностики методом Роршаха выявлены особенности, которые могут оцениваться как показатели авитальной активности: выраженный пессимизм в мышлении, состояние эмоционального дистресса, обусловленного чрезмерной перегрузкой негативными эмоциями, неэффективный стиль решения проблем, чрезмерный уровень рефлексии. В целом, полученные результаты позволяют сделать вывод о наличии у психически здоровых мо- лодых людей (обучающихся в школах и вузах) комплекса смерти – аффективно-заряженной группы представлений, имеющих отношение к теме смерти. Предположение о том, что комплекс смерти имеет отношение к дальнейшему суицидальному поведению, доказывает необходимость ранней профилактики подобного синдрома. В дальнейшем по результатам проведенного исследования планируется определенная работа по разработке комплексной стратегии профилактики суицидального поведения, основанной на развитии позитивного мышления и витальной активности студенческой молодежи. Жастардың авитальды белсенділігін диагностикалау мақсатында (биологиялық жəне əлеуметтік қалыптасуының тоқталуы мен төмендетуіне бағытталған психикалық жəне мінез-құлық белсенділігі) өлім тақырыбына қатысты сөздерге жас адамдардың уақытша жауабын алуда ассоциативті тесттің нұсқасы қолданылады. Стандартты əдістеме бойынша 16-19 жас аралығындағы 90 адам зерттелді. Зерттеу қорытындысы бойынша, өлім тақырыбына қатысы бар сөзге жауабы орта уақыттан (p <0,01), бейтарап сөзге жауабы орта уақыттан көбірек. Бұл өмірге қарсы бағытталған адамның ішінде табиғи қарсы беталысының бар екендігін көрсетеді (анықталған жағдайларда белсенді түрде қалыптастарды). Көмекші əдіс ретінде ассоциативті тесттің баламасы – Бэктің суицидтті интенция шкаласы қолданылды. Бұл шағын зерттеуге қатысушылардың барлық жас ерекшеліктерін қарай суицидттік тəуелділіктің барлық факторларын анықтауға мүмкіндік береді (оқшаулау, күтілетін жазмыштық, соңғы əрекет). Аталған шкала бойынша қорытындылар жастар арасында суицидттік интенцияның жоғары айқын көрінетіндігін айқындайды. Жанама баға беру негізінде жоғарыда аталған екі əдістердің көмегімен Роршахтың психодиагностика жүйесінің негізінде авитальды белсенділік көрсеткіші ретінде бағалантын; ойлануда көрінетін түңілуішілік, эмоциялы күйзелістің жағдайы, мəселені шешуде тиімді емес стильді қолдану, рефлексия деңгейінің шамадан тыс болуы. Жалпы алынған мəліметтер өлім тақырыбына қатысты өлімдік – күйзелген-оқталған кешен топтағы психологиялық тұрғыдан сау жас адамдарда бар екенін көрсетті. Өлім кешені алдыңғы уақытта суицидтік қылыққа жəне тұлғаның өзіне қол жұмсауы бойынша осындай синдромның алдын алуға болжам жасалынады. Зерттеу нəтижесі бойынша алдыңғы уақытта студенттік жастар арасында витальды белсенділік пен жағымды ойлауының дамуына негізделген суицидтік мінез-құлықтың алдын алудың кешенді стратегияларын дайындау бойынша жұмыстар жоспарлануда.