Жоғары мектептердің білім беру парадигмасына сай тарихи талдау. Исторический анализ образовательной парадигмы высших школ. - Algozhayeva, N.; Esenova, K.; Yesimkhanova, A.; Algozhayeva, A.; Svytkulova, G. (Journal of Educational Sciences, 2016)
Мақалада университеттік білім беру жүйесінің тарихи теориясына əдіснамалық тұрғыда шолу жасалынады. Я.А.Коменскийдің мектептік жəне университтеттік білім беру жүйесі жайлы идеялары талданып,қазіргі таңда білім беру саласында ғалымның идеяларының қолдану деңгейі сипатталады. Университеттік білім тарихында ерекше орын алған еуропалық ағартушылардың, оның ішінде ағылшын ағартушысыДжон Локк, француз ағартушылары Жан - Жак Руссо , Клан Адрлайн Гельвеций, Франсуа Мари Аруэ Вольтер, Дени Дидроның, неміс ағартушылары Иммануил Кант, Иоганн Готлиб Фихтенің шығармаларындағы университеттік білім туралы көзқарастары ұсынылады. Классикалық университет идеясының негізін қалаған тұлғалар Вильгельм Гумбольдтің зерттеушілік моделі мен Джон Генри Ньюменнің интеллектуалды университет моделіне салыстырмалы сипаттама беріліп, жоғары оқу орындарының тəжірибесіндегі көрінісі баяндалады. Макс Вебердің либералдыгуманистік идеясы қарастырылады. Х. Ортега-Гассеттің ньюмендік модельді жəне Карл Ясперстің зерттеушілік университет моделін қайта жаңғыртып, университеттік білімнің қалыптасып дамуына əсер еткен тұжырымдары беріледі. Кеңес дəуіріндегі университеттік білім беру жүйесі мен тəуелсіздік жылдарындағы университеттік білім беру жүйесіне салыстырмалы талдау жүргізіледі. Жаһандану дəуірінде университтетік білім беру сапасы мен талапкерлерге қойылатын талаптар жүйесі айқындалады. Университеттік білім беру жүйесінде «гуманистік парадигманың» ерекшелігі сипатталады.В статье дан обзор исторической теории университетского образования с методологической точки зрения. Также описана сфера применения идей Я.А.Коменского о системе школьного и университетскогообразования. Предложены концепции европейских ученых, занявших особое место в истории университетского образования, в том числе взгляды на университетское образование в произведениях английского просветителя Джона Локка, французских просветителей Жан-Жака Руссо, Клана Адрлайна Гельвеция, Франсуа Мари Аруэ Вольтера, Дени Дидро, немецких просветителей Иммануила Канта, Иоганна Готлиба Фихте. Дана сравнительная характеристика исследовательской модели Вильгельма Гумбольда и модели ин-теллектуального университета, которые являются основателями классического университета, описывается их проявление в практике высших учебных заведений. Рассматривается либерально-гуманистическая идея Макса Вебера. На основе обобщения и нового взгляда на модели исследовательского университета Х. Ортега-Гас-сетта и Карла Ясперса даются концепции, влияющие на развитие университетского образования. В данной работе дан сравнительный анализ современного университетского образования и универси-тетского образования советских времен. Приведена система требований к абитуриентам и качеству университетского образования в эпоху глобализации. Описана особенность «гуманистической парадигмы» в системе университетского образования.