(untitled) (Journal of Educational Sciences, 2018)
Мақалада кәсіптік педагогикалық іс-әрекеттегі рефлексияның рөлін түсіну мәселесі қарастырылады. Студент-практиканттардың педагогикалық рефлексиясын диагностикалау мен қалыптастырудың өзектілігі анықталады. Студент-практиканттардың арнайы ұйымдастырылған педагогикалық іс-әрекеті жағдайындағы педагогикалық рефлексияның дамуын басқару мүмкіндіктерінің негіздемесі көрсетіледі. Студент-практиканттардың тұлғалық және коммуникативтік рефлексиясын дамытуға бағытталған арнайы тапсырмалардың түрлері сипатталған. Тұлғалық және коммуникативті рефлексия біліктіліктерін қалыптастырудың байқаудан өткен құралдары және олардың тиімділігінің дәлелдері беріледі. Кәсіби-тұлғалық даму және өзін-өзі дамыту үдерістеріндегі, коммуникативтік рефлексиядағы тұлғалық рефлексияның және мұғалім мен студенттердің педагогикалық өзара әрекеттесу стратегиясын құрудың тұлғалық рефлексиялық тиімділігі баяндалады. Жүргізілген зерттеулердің нәтижелерін ескере отырып, оқытуда студент-практиканттардың педагогикалық рефлексиялық біліктіліктерінің тиімділігін арттыруға бағытталған кейбір ұсыныстар беріледі. «Болашақ бейнесі », «Мониторинг мотивациясы», «Шағын бағдарлама», «Өмір табыстылығының символы», «Менің өмірдегі және кәсіптегі жетістіктерім», «Өмірлік және кәсіби мәселелерді шешу» , «Менің профессорлық идеалым», «Кәсіби өмірдің құндылықтары», «Кәсіби өсу пирамидасы» және т.б. жаттығулар рефлексияны қалыптастырудың тиімді құралы болып табылады. Студент-практиканттар мына әдістердің: өткен тәжірибенің жағымсыз жақтарын қайта бағалау мүмкіндігі және одан дамуға жағымдылық беретін ынталандыруды табу; өзін- өзі дамыту жолдары мен құралдары, өмірлік және кәсіби мәселелерді жеңе білу құралдары, ағымдағы өзін-өзі бақылаудың мотивациялық және мінез-құлықтық жолдарын нақты анықтау; өзінің қалаған шынайы болашақ бейнесін, өзі туралы тереңдетілген әртүрлі көріністерді, өзінің ішкі жан дүниесін, «Мен бейнесін» нақтылау және түзету және өзін-өзі тиімді талдау дағдыларын жетілдіруді қалыптастырудың жағымды жақтарын атап көрсетті. Түйін сөздер: педагогикалық рефлексия, тұлғалық және коммуникативтік рефлексия, рефлексиялық біліктілік, өзін-өзі тану, өзін-өзі бағалау, өзін-өзі түйсіну, өзін-өзі түзету.