Ағылшын тіліндегі коммуникативтік қарым-қатынас үдерісінде 5-6 сынып оқушыларының диалогтік дағдыларының қалыптасуы. Формирование диалогических навыков в процессе коммуникации на английском языке учеников 5-6-х классов. (Journal of Educational Sciences, 2016)
Диалогтік коммуникативтік дағдылар технологиялық (оперативті), мотивациялық, қарым-қатынастық және зияткерлік (интеллектуалды) компоненттерден тұрады. Мотивациялық және зияткерлік компоненттерсубъектінің барлық іс-әрекетінің ажырамас бөлігі ретінде өмір бойы қалыптасады, ал технологиялық (оперативті) қарым-қатынастық ( коммуникативтік ) компоненттер өз кезегінде ақпараттық іс-әрекеттерде көрініс табады. Зияткерлік құрам әмбебаптық сипатқа ие. Оперативтік құрам басқа дағдыларға тәуелді болады. Ол лексикалық бірліктер мен моделдерге тәуелді бола отырып, хабарламалық мақсаттарды анықтайды және білім алушының интеллектуалдық қабілеттіліктерінің даму деңгейлеріне байланысты дамиды. Әрине, орта мектептің 5-6 сыныптарында ағылшын тілін оқыту барысында диалогтік дағдыларды тілді тасымалдаушылардың диалогтікдағдыларымен бірдей қалыптастыру мүмкін емес екендігі түсінікті.Оқушылардың ауызекі сөйлеу идеяларында қолданылатын рөлдік диалогтік механизмдер – тыңдаушы және спикер оқыту барысында партнермен өзара әрекеттестікте және коммуникативтік рөлдерде кезекпе-кезек қарым-қатынасқа түсу арқылы ғана көрінеді.Жеке циклдік сабақтарда ағылшын тіліндегі қарапайым, негізгі диалогтік дағдылар тақырып бойынша дамудың үш деңгейін қамтиды. Диалог арқылы сөйлеу дағдылары бастауыш, орта және жоғары деңгейлерде көрініс табады. Олар бір-бірінен тілдік операциялар мен тілдік әрекеттерді жеткізу ұзақтығымен және олардың деңгейлерінің орнықтылығымен, әмбебаптылығымен, мобильділігімен және толықтығымен ажыратылады. Ағылшын тіліндегі коммуникативтік қарым-қатынас үдерісінде 5-6 сыныптарда оқушылардың диалогтік дағдыларын олардың даму деңгейлерін және компоненттер құрамын есепке ала отырып, әдістемелік тұрғыда қалыптастыру қажет.Структура диалогических коммуникативных навыков включает технологический (оперативный), мотивационный, коммуникативный и интеллектуальный компоненты. Интеллектуальный и мотивационныйкомпоненты формируются в течение всей жизни субъекта и являются неотъемлемой частью в любой деятельности, в то время как оперативный (технологический) и коммуникативный компонент присущинформационной деятельности. Интеллектуальная составляющая имеет универсальный характер. Операционная составляющая является наиболее зависимой от других. Она зависит от моделей и лексическихединиц, их построения, сочетает в себе ситуации, определяемые характером и целью сообщения, зависит от уровня развития интеллектуальных способностей. Понятно, что в контексте преподавания английского языка в 5-6 классе средней школы мы не в состоянии сформировать навыки диалога на английском языке в полном соответствии с диалогическими навыками носителей языка. Механизмы ролевого диалога – слушатель и спикер, используемые в обучении школьников, гарантируют выражение устной идеи с точки зрения партнеров по взаимодействию, поочередно действующихв коммуникативных ролях. Элементарные, основные диалогические коммуникативные навыки на английском языке в пределахединственного цикла уроков по теме включают три уровня в развитии. Выделяется владение навыками диалогической речи начального, среднего и высокого уровней. Они отличаются друг от друга по длительности передачи речевых операций и речевой деятельности, степени их прочность, универсальность, мобильность иполноты. Методически в процессе диалогической коммуникации на английском языке учеников 5-6-х классах необходимо формировать и развивать диалогические навыки общения с учетом компонентного состава и уровней развития.