Жоғары білім берудегі көркем автобиография жанрын оқыту (Г.К. Бельгердің «Кезбе үйі» романының негізінде)

Аңдатпа

 Мақалада жоғары білім берудегі автобиографиялық көркем шығармаларының ерекшеліктерін оқыту Г.К. Бельгер «Кезбе үйі» романының негізінде қарастырылады. Сабақ барысында жұмысты талдай отырып, көркем өмірбаян нақты өмірбаян эпизодтарын поэтикалық өңдеуге ұшырататындығын және белгілі бір сенімді оқиғаны көркемдік фактке айналдыратындығын ескерген жөн. Егер автобиографиялық жұмыстарда кейбір жазушылар айналада болып жатқан барлық нәрсені сипаттайтын болса, басқалары ішкі рухани өмірден бастау алады және өздерінің ойларын және өз жандарын зерттеуге тырысады, сол арқылы адамзаттың тағдырын көрсетуге тырысады. Мақалада көркем әдебиеттің өмірбаяны әдебиеттегі ерекше жанр екендігі айтылады. Мақала авторы көркем образдарға айналатын және тек объект ғана емес, сонымен бірге объектінің объектісіне айналатын автордың өмірінен алынған деректі фактілерге негізделген туынды осындай жанрға берілуі керек деп санайды. Жоғарыда келтірілген әдеби ұсыныстар Г.К.Бельгер романын зерттеуге негіз болды. «Кезбе үйі» романын талдаудың әдіснамалық моделі сюжет, композиция, хронотоп және бейнелер жүйесі деңгейіндегі автобиографиялық көркемдік белгілерді анықтаудан тұрады. Студенттерге дәстүрлі түрдегі шығарма талдаудан басқа әдебикөркем өмірбаянның жанрлық табиғатын бейнелі танытатын кесте ұсынылды. Тәжірибелікпедагогикалық жұмыстың әдістемесін байқаудан өткізуге филологиялық мамандықтардың 35 студенті қатысты. Түйін сөздер: автобиография, көркемдік, деректі, жанр, образ, эвристикалық әдіс, эвристикалық әңгіме, интерактивті сабақ, талдаудың бір түрі, Г.К. Бельгер, «Кезбе үйі».