Применение принципов корпоративного управления в высших учебных заведениях. Жоғары оқу орнында корпоративті басқарудың принциптерін қолдану.

Аннотация

В Государственной программе развития образования Республики Казахстан (РК) на 2011-2020 годы поставлена задача совершенствования менеджмента в образовании. Корпоративное управление стало развиваться в последние десятилетия, несмотря на то, что корпоративные отношения в странах с развитой экономикой существуют давно. Практический опыт показывает, что отсутствие сильных управленческих кадров и прогрессивных технологий управления влечет за собой слабость стратегического планирования и неэффективность оперативного управления. Возникает вопрос, требующий системного исследования: каковы должны быть принципы, условия и механизмы, повышающие эффективность управления вузами в РК. В Казахстане практика корпоративного управления в вузах нашла свое развитие сравнительно недавно. Это обусловлено, с одной стороны, необходимостью научно-обоснованных подходов к осущест- влению разработки методологии и механизмов внедрения принципов корпоративного управления в вузах РК в условиях модернизации высшего образования, а с другой – недостаточной практикой применения данных принципов в деятельности вузов РК. Кроме того, существует объективная потребность в менеджерах, имеющих знания специфики образовательной деятельности в вузе. Многие вузы Казахстана сегодня нуждаются в специалистах, имеющих навыки управления. Анализ теории позволил выявить междисциплинарный подход к тематике. Выявлены классические механизмы менеджмента высшего образования – организационно-административный, правовый, экономический, социальный, обучающий, развивающий, творческий, культурный, новаторский. Менеджмент высшего образования в современных условиях подразумевает управление вузом с учетом условий рыночной среды. Как известно, ОЭСР, в которую сегодня входят 30 наиболее развитых стран мира, были утверждены «Принципы корпоративного управления». Внедрение принципов корпоративного управления в вузах Республики Казахстан будет способствовать переходу от государственного к государственно-общественному управлению и прозрачности деятельности вузов. Статья состоит из: введения, подразделов «Междисциплинарный подход менеджмента образования и корпоративного управления», «Казахстанская практика корпоративного управления образования», заключения. Қазақстан Республикасында 2011-2020 жылдары білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасы – білім менеджментін жетілдіру мəселесі қойылған.Дамыған экономикасы бар мемлекеттерде корпоративтік қатынастар бар болғанымен корпоративтік басқару соңғы он жылда күшеюде. Қазақстан Республикасында Жоғары оқу орындарында корпоративтік басқару тəжірибесі жақын арада дамуы басталды. Бұл, бір жағынан, жоғары білім жаңарту шарттарында Қазақстан Республикасы жоғары оқу орындарына корпоративтік басқару принциптерін еңгізу механизмдерін жəне əдістемені дамытуын іске асыруын ғылыми негізделген тəсілдері қажетімен, екінші жағынан, Қазақстан Республикасы жоғары оқу орындары қызметінде аталған принциптерінің қолдануының жеткіліксіз тəжірибесімен ескертілген. Бұдан басқа жоғары оқу орындары білім беру қызметі ерекшелігін білетін менеджерлерде əділдік қажеттілігі де орын алады. Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасындағы ЖОО көбісі басқару икемі бар мамандарды кажет етеді. Тақырыпқа сəйкес пəнаралық бағытты анықтауға мүмкіндік беретін теориялар талданған. Жоғары мектеп менеджментінің классикалық механизмдері көрсетілген – əкімшілік-ұйымдастырушылық, құқықтық, экономикалық, əлеуметтік, оқытушы, дамытушы, шығармашылық, мідени, новаторлық. Қазіргі кезде жоғары білім беру менеджменті нарықтық орта талаптарына сəйкес ЖОО басқаруын есепке алады. Мəлім болғандай, ОЭСР дүниежүзінің 30 дамыған мемлекеті кіретін «Корпоративті басқару принциптері» бекітілген. Қазақстан Республикасында ЖОО корпоративтік басқару принциптерін енгізуі ЖОО қызметтерінің ашықтығына жəне мемлекеттік басқарудан мемлекеттік-қоғамдық басқаруына өтуіне мүмкіндік береді. Мақала кіріспеден, «Білім беру менеджментінде пəнаралық бағыт жəне корпоративті басқару», «Білім беруді корпоративті басқаруда Қазақстандық тəжірибе», қорытындыдан тұрады.