Орыс әдебиеті 7 сыныпқа арналған оқулықтардағы эпикалық прозаны белсенді - өнімді оқуға бағытталған оқу тапсырмаларын талдау
DOI:
https://doi.org/10.26577/JES872202615Аңдатпа
Мақалада 7-сынып оқушыларының оқырмандық құзыреттілігін қалыптастырудың тәсілдері әдебиет сабағындағы оқу тапсырмаларын жүйелі талдау негізінде қарастырылады. Мәтінді жай қайталаудан мағыналық және өнімді оқуға көшу қажеттілігі дәлелденіп, оқу үдерісін кезең-кезеңмен ұйымдастырудың маңызы айқындалады. Мемлекеттік мақұлданған екі әдебиет оқулығының (В.В. Савельева; Н.П. Локтионова) төртінші бөлімі материалында көркем мәтінді түсінудің әртүрлі деңгейлеріне сәйкес келетін тапсырма түрлері және олардың сабақ құрылымындағы орналасуы анықталды. Осы эмпирикалық негізде оқырмандық құзыреттілікті қалыптастырудың бес сатылы әдістемелік моделі ұсынылады: мотивациялық-бағдарлау; мағыналық (жақын) оқу; аналитикалық-интерпретациялық; рефлексивті-өнімді; бағалауқорытындылау кезеңдері. Мақала атауында айқындалған негізгі назар зерттеудің екі өзара байланысты қырын бейнелейді: 7-сыныпқа арналған орыс әдебиеті оқулықтарындағы эпикалық прозаға қатысты тапсырмалар жүйесін талдау және белсенді-өнімді оқудың бес кезеңді моделін әзірлеу. Ұсынылған модель тапсырмалардың эмпирикалық талдауы нәтижелерінен тікелей туындайтыны және мәтінді мағыналық және интерпретациялық деңгейде түсінуге жүйелі түрде бағыттау арқылы қолданыстағы оқу тапсырмаларының спектрін толықтырып, кеңейтуге арналғаны дәлелденеді. Аралас әдістерді қолдану арқылы зерттеу жүргізілді. Сауалнамаға Алматы қаласындағы №209 мектеп-гимназиясының мұғалімдері қатысты. Зерттеу нәтижелері әдебиет мұғалімдеріне, әдіскерлерге және оқу бағдарламаларын әзірлеушілерге арналған; оларды сабақ жоспарлау, бағалау құралдарын жобалау, оқырмандар клубтары мен мұғалімдерге арналған тренингтерді ұйымдастыруда қолдануға болады. Мақала оқу тапсырмаларын түсінудің деңгейлерімен сәйкестендіруге және мағыналық оқыту тәжірибелерін негізгі мектептің әдебиет курсына интеграциялауға арналған қайта қолдануға болатын әдістемелік үлгіні әзірлеуге үлес қосады.
Түйін сөздер: оқырмандық құзыреттілік, мағыналық оқу, өнімді оқу, көркем мәтінді талдау, әдістемелік модель, 7-сыныптың оқу бағдарламасы, эпикалық проза.
