Психометрический анализ устойчивости ЕНТ-2025: влияние территориальных и институциональных факторов

Л. Шинетова; Г. Жабаева; Ж. Бейсенова; Е. Адулова; С. Есеналиева

doi:10.26577/JES872202611

Авторлар

Л. Шинетова Ұлттық тестілеу орталығы
Г. Жабаева Ұлттық тестілеу орталығы
Ж. Бейсенова Ұлттық тестілеу орталығы
Е. Адулова Назарбаев Зияткерлік мектептері
С. Есеналиева «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы»

DOI:

https://doi.org/10.26577/JES872202611

Аңдатпа

Мақалада Қазақстандағы академиялық іріктеудің негізгі құралы болып табылатын 2025 жылғы Ұлттық бірыңғай тестілеудің (ҰБТ) психометрикалық қасиеттеріне терең зерттеу жүргізілген. Жұмыстың өзектілігі жоғары білім беру жүйесін реформалау жағдайында білім беру теңдігі мен бағалаудың объективтілігін қамтамасыз ету қажеттілігінен туындайды. Зерттеудің мақсаты – талапкердің қорытынды нәтижесін тұрғылықты жері мен оқу орнының түрі сияқты аумақтық және институционалдық сипаттамалардың тест тапсырмаларының тұрақтылығын тексеру және талдау болып табылады. Әдістемелік негіз ретінде классикалық тест теориясы (CTT) мен заманауи тест теориясының (IRT) синтезі қолданылды. Респонденттердің әртүрлі топтарына қатысты тесттердегі жасырын ауытқуларды анықтауға мүмкіндік беретін DIF талдауына ерекше назар аударылады. Талдау нәтижелері қала мен ауыл арасындағы дайындық сапасының статистикалық маңызды алшақтығын тіркей отырып, студенттің әлеуметтік-географиялық жағдайы мен оның оқу жетістіктері арасында тұрақты корреляцияның болуын растайды. Авторлар тесттердің жоғары ішкі валидтілігіне қарамастан, институционалдық факторлар жоғары білімге қолжетімділікте «көрінбейтін кедергілер» рөлін атқаруды жалғастыруда деген қорытындыға келеді. Зерттеудің тәжірибелік маңыздылығы алынған деректерді бүкіл ел бойынша білім беру мүмкіндіктерін теңестіру үшін Ұлттық тестілеу орталығының даму стратегиясына біріктіру мүмкіндігі болып табылады.

Түйін сөздер: ҰБТ, психометрикалық талдау, академиялық теңсіздік, IRT-моделдеу, DIF.

Автор өмірбаяндары

Л. Шинетова, Ұлттық тестілеу орталығы

магистр, Ұлттық тестілеу орталығы, зертхана меңгеруші (Астана, Қазақстан, e-mail: shinetovalyazzat24@gmail.com)
Г. Жабаева, Ұлттық тестілеу орталығы

магистр, Ұлттық тестілеу орталығы, жетекші ғылыми қызметкер (Астана, Қазақстан, e-mail: danka1919@mail.ru)
Ж. Бейсенова, Ұлттық тестілеу орталығы

магистр, Ұлттық тестілеу орталығы, жетекші ғылыми қызметкер (Астана, Қазақстан, e-mail: zhanar-beisenova@mail.ru)
Е. Адулова, Назарбаев Зияткерлік мектептері

магистр, «Педагогикалық өлшеулер орталығы» Назарбаев Зияткерлік мектептері ДББҰ (Астана, Қазақстан, e-mail: lenarakhmail@gmail.com)
С. Есеналиева, «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы»

Brunel University London университетінің магистрі, «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» АҚ Оқу-әдістемелік жұмыс департаменті директорының орынбасары (Астана, Қазақстан, e-mail: yessenaliyevas@gmail.com)