Факторы, определяющие динамику физической подготовленности и физического развития школьников в советский период и на современном этапе

С. Отаралы; Т. Ботагариев; С. Кубиева; А. Ахметова; Н. Ахметов

doi:10.26577/JES87220264

Авторлар

С. Отаралы L.N.Gumilyov National University https://orcid.org/0000-0002-1466-994X (неаутентифицированный)
Т. Ботагариев Aktobe Regional State University named after K.Zhubanov https://orcid.org/0000-0002-9099-2060 (неаутентифицированный)
С. Кубиева Aktobe Regional State University named after K.Zhubanov https://orcid.org/0000-0002-7237-922X (неаутентифицированный)
А. Ахметова Aktobe Regional State University named after K.Zhubanov https://orcid.org/0000-0001-6141-7756 (неаутентифицированный)
Н. Ахметов Yessenov University https://orcid.org/0000-0003-3910-2840 (неаутентифицированный)

##doi.readerDisplayName##:

10.26577/JES87220264

Аңдатпа

Мақалада Кеңес Одағы ыдырағанға дейінгі кезеңде және қазіргі уақытта 9-сынып оқушыларының дене бітімі мен дене дамуының дайындығын талдау нәтижелері келтірілген. Зерттеудің мақсаты зерттелетін кезеңдегі 9-сынып оқушыларының дене дамуының ерекшеліктері мен дене дайындығын, оларды анықтайтын факторларды, оларды жетілдіру жолдарын ұсынуға бағытталған. Зерттеу бағыттары 9-сынып оқушыларының дене дамуы мен дене бітімінің дайындығы деңгейінің ерекшелігін анықтау болды; дене шынықтыру мұғалімдерінің оқушылардың дене бітімінің жетілу белгілерінің динамикасына қатысты пікірлері; зерттелетін белгілер арасындағы корреляциялық байланыстың мәлімдемелері; 9-сынып оқушыларының дене дамуы мен дене дайындығын жетілдіру. Алынған нәтижелер дене дамуының динамикасын және оқушылардың дене дайындығын сипаттайтын факторлар туралы теориялық идеяларды жетілдіреді. Ал практикалық нәтижелер дене жетілудің осы белгілерін дамытуды жүзеге асырудың әдістемелік тәсілдерін ұсынады.Зерттеуге Ақтөбе қаласының 40 педагог дене тәрбиесі және 9-сынып 300 оқушысы қатысты. Қазіргі мектеп оқушылары кеңес одағы ыдырағанға дейін дене дайындық параметрлерінде өз құрдастарынан төмен екендігі анықталды. Бұл көбінесе оқушылардың жылдамдық пен күшжылдамдық қабілеттерін сипаттайтын көрсеткіштерге қатысты болды. Қазіргі мектеп оқушыларының ұзындығы мен дене салмағы кеңес одағы ыдырағанға дейінгі құрдастарына қарағанда жоғары екендігі анықталды. Сонымен қатар қазіргі мектеп оқушыларының функционалдық мүмкіндіктері төмендеді.

Түйін сөздер: оқушылар, дене дайындығы, дене дамуы, динамика, корреляциялық талдау, факторлар.

Автор өмірбаяндары

С. Отаралы, L.N.Gumilyov National University

PhD, Л.Н. Гумилев атынадағы Евразиялық ұлттық университеті (Астана, Казахстан, e-mail: otaraly17@mail.ru)
Т. Ботагариев, Aktobe Regional State University named after K.Zhubanov

педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өнірлік университеті (Ақтөбе, Қазақстан, e-mail: Тulegen_079@mail.ru)
С. Кубиева, Aktobe Regional State University named after K.Zhubanov

педагогика ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор; Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті (Ақтөбе, Қазақстан, e-mail: Kubieva_S@mail.ru)
А. Ахметова, Aktobe Regional State University named after K.Zhubanov

физика-математика ғылымдарының кандидаты, доцент; Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті (Ақтөбе, Қазақстан, e-mail: aaimgul@list.ru)
Н. Ахметов, Yessenov University

педагогика ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор м.а., Ш.Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университеті (Ақтау, Қазақстан, е-mail: nursapa. akhmetov@yu.edu.kz).