Оқытушыларының стресс-қарсылығын жоғарылатуға арналған шығармашылық дамыту
Аңдатпа
Мақалада оқытудың шығармашылық әдістерін қолдана отырып, 9 сынып оқушыларының стресс-қарсылық дамуының өзекті тақырыбы туындайды. «Стресс-қарсылық», «шығармашылық», Г. Селье, Т. Кокс және басқалардың тұрақтылық теориялары қарастырылады. Стресс адамның ақыл-ойының, дене және рухани күшінің артуымен көрінеді. Стресстік қарсылықты және шығармашылықты дамытудың жалпы ғылыми негіздеріне сүйене отырып, біз стресстен шығудың үлгісін және алгоритмін құрдық. Модельге мақсаттар мен міндеттер, стресс-қарсылық пен шығармашылық дамуының мазмұны, стреcсті жеңу үшін шығармашылықты дамыту алгоритмі және бағдарлама, нәтиже кіреді. Алгоритмде үш компонент бар: (1) стресстік жағдайдың пайда болуы, (2) адамның стресстік жағдайды білуі және оның параметрлерін анықтауы, (3) стрессті еңсерудің шығармашылық әдістерін қолдану. Модельге және алгоритмге негізделген оқушылардың стресс-қарсылық және шығармашылық қабілеттерін дамыту үшін оқыту бағдарламасы әзірленді. Алгоритмді апробациялау үшін Алматы қаласындағы №55 мектептің базасында тәжірибелік- педагогикалық жұмыс жүргізілді. Эксперименттік және педагогикалық зерттеуге 9-сыныптың оқушылары қатысты. Диагностикалық кезеңде тестілер пайдаланылды: Дж. Брунердің
шығармашылық деңгейі; Н.В. Киршева, Н.В. Рябчикова жеке тұлғаның стресс-қарсылығын
өзін-өзі бағалау үшін сынау; Лемур-Тесью-Филлион «PSM-25 психологиялық стресстің ауқымы»
әдістемесі. Бірінші кезеңде оқушылардың 64%-ының шығармашылық деңгейі төмен, орташа
деңгейде 24% және жоғары деңгейде 12% екендігі анықталды. Тұжырымдамалық кезеңнен
кейін респонденттердің 20%-ы шығармашылық деңгейі жоғары балалардың пайыздық үлесі
көтеріліп, орташа көрсеткіш 48%-ға дейін көтерілді. Студенттердің 32%-ының шығармашылық
деңгейі төмен. Лемур-Тейс-Филлионның «PSM-25 психологиялық стресстік масштабы» әдістемесі
жасалды. Эксперименттік тобын тестілеу кезінде келесі нәтижелер алынды: респонденттердің
16%-ында стресс деңгейі жоғары, 44%-ында стресс деңгейі орташа, ал респонденттердің 40%-
ында стресс деңгейі төмен.
Түйін сөздер: шығармашылық, стресс, стресстік, шығармашылық әдістері, мектеп.
