Қазақстан мен Қытай жоғары оқу орындарындағы білім беру саласындағы еріктілер іс-әрекетін салыстыру: мәдени негіздерді, институционалдық тетіктерді оқу бағдарламаларына кіріктіру
DOI:
https://doi.org/10.26577/JES872202614Аңдатпа
Еріктілік қызметі бойынша білім беру – жаһандық көзқарасы бар, әлеуметтік жауапкершілігі жоғары студенттерді тәрбиелеудің маңызды жолы ретінде танылып келеді. Бұл зерттеу Қытай мен Қазақстан университеттеріндегі еріктілік білім беру тәжірибелерін мәдени негіздерге, институционалдық механизмдерге, оқу бағдарламасына біріктіру мен білім беру нәтижелеріне сүйене отырып салыстырады. Алты университеттен (n = 144) құжаттарды талдау мен оқытушылар сауалнамасына негізделген зерттеу нәтижелері Қытайда идеологиялық біліммен тығыз байланысты орталықтандырылған, мемлекеттік басқарылатын модель қолданылатынын, ал Қазақстанда дәстүрлі «асар» өзара көмек мәдениеті мен халықаралық ынтымақтастыққа негізделген аралас модель басым екенін көрсетеді. Қытайда институционалдық құрылымдар мен оқу жоспарына интеграция күштірек дамыған; ал Қазақстанда эмоциялық қатысу мен жаһандық серіктестікке басымдық беріледі. Айырмашылықтарға қарамастан, екі жүйе де шектеулі ресурстар, әлсіз бағалау тетіктері және қысқа мерзімді жобалар сияқты ортақ қиындықтарға тап болады. Зерттеу институционалдық изоморфизм мен қызметтік оқыту теорияларына үлес қосып, азаматтық білім берудің қалай қалыптасатынын көрсетеді. Саясатты қолдау, оқу жоспарын интеграциялау және шекарааралық ынтымақтастықты нығайтуға арналған практикалық ұсыныстар берілген.
Түйін сөздер: ерікті қызмет, қызмет арқылы оқыту, институционалдық изоморфизм, мәдениетаралық салыстыру, Қытай және Қазақстан.
