Ректорларды таңдаудың жаңа жүйесі жағдайында Қазақстанның мемлекеттік жоғары оқу орындары басшыларының мансаптық траекториялары

Аңдатпа

Бұл мақалада Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігіне бағынатын жоғары оқу орындары басшыларының мансаптық траекторияларын зерттеу нәтижелері келтірілген. Авторлар ашық дереккөздерден алынған қайталама деректерді талдау әдісін қолданады. Мақалада жаңа таңдау жосық аясында таңдаған ректорлардың (n = 24), Қазақстан мемлекеттік жоғары оқу орындарының профильдері талданады. Мансап траекториясын анықтау үшін авторлар жасын, жынысын, туған жерін, жұмыс тәжірибесін (атқарған лауазымы), жалпы жұмыс тәжірибесін, оның ішінде ректор ретінде, мемлекеттік қызметші ретінде жұмыс тәжірибесін, ректорлардың білімін талдады. Сонымен қатар, қазіргі ректорлардың 2016 жылғы мемлекеттік университеттердің ректорларын іріктеу және тағайындау ережелеріне түзетулер қабылданғанға дейін қызмет еткен ректорлармен алынған сипаттамалық мәліметтерге салыстырмалы талдау жүргізілді. Бұрын Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі жанындағы Республикалық комиссияға мемлекеттік университеттің жаңа ректорының кандидатурасы туралы шешім қабылдау жауапкершілігі жүктелген болатын, бірақ 2016 жылдан бастап университеттің Қадағалаушы кеңесі өте маңызды рөл атқарады. Осылайша, 24 ректор профильдерінен көп таралған ұқсас сипаттамалар байқалады. Зерттеу нәтижесінде осы сипаттамалар төрт негізгі мансаптық бағытта топтастырылады: инсайдер, «сыртқы» – академик, «сыртқы» – әкімші, «сыртқы» – саясаткер. Түйін сөздер: мансап траекториялар, ректорларды таңдау, автономия, жоғары білім беру орнын басқару, Қазақстан.