Болашақ бастауыш сынып мұғалімдерінің АСБ бар балаларды оқытуда тьютор және қолдау мамандарымен өзара әрекеттесуе дайындығы

Аннотация

Ғылыми зерттеу  бастауыш сынып мұғалімдерін аутизм спектрі бұзылыстары (АСБ) бар балаларды инклюзивті оқыту жағдайында тьюторлар және қолдау мамандарымен тиімді өзара әрекеттесуге даярлау мәселесіне арналған. Зерттеудің мақсаты – Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университетінің «Бастауышта оқыту педагогикасы мен әдістемесі» мамандығында оқитын 3–4 курс студенттерінің (n=144) кәсіби даярлық деңгейін бағалау және АСБ бар балаларды оқытуды сүйемелдейтін педагогтерді даярлаудың ғылыми-әдістемелік моделін әзірлеу. Әдіснамалық негізіне Лайкерт шкаласы бойынша 25 сұрақтан тұратын сауалнама (M=3.2±0.9), білім беру бағдарламасының 10 пәніне жүргізілген контент-талдау (72% мазмұндық дефицит) және ABA-модульдер мен симуляциялық жаттығуларды қамтитын төрт кезеңді модельді апробациялау қамтылған.

     Зерттеу нәтижелері студенттердің жалпы даярлығының орташа деңгейде екенін (58%), ABA әдістерін меңгерудегі айқын олқылықтарды (32%) және командалық жұмыс дағдыларының жеткіліксіздігін көрсетті. Ұсынылған модельді енгізу студенттердің кәсіби құзыреттерін орта есеппен 56%-ға арттырды (t=9.5, p<0.001). Зерттеудің ғылыми жаңалығы – болашақ мұғалімдердің инклюзивті ортада жұмыс істеуге даярлық құрылымын негіздеу және пәнаралық тәсілді қолдану. Практикалық маңызы – Қазақстанның жоғары оқу орындарына арналған ұсыныстар әзірленіп, олар 2025–2030 жылдарға арналған инклюзивті саясат тұжырымдамасының басымдықтарына сәйкес келуімен сипатталады.

Түйін сөздер: инклюзивті білім беру, РАС, тьютор, мұғалімдерді дайындау, бастауыш сыныптар, командааралық өзара әрекет.